Polisiye tedbirlerle stokçuluk engellenemez

Hüseyin GÖKÇE

İktisat idaresi tarafından fiyat artışlarının temel sebeplerinden birisi olarak gösterilen stokçuluğun önlenmesi hedefiyle, mevzuattaki cezai kararların artırılması istikametinde hazırlıklar sürüyor. Son olarak Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, stokçuluğa ait mahpus cezası üst sonunun 3 yıla çıkarılacağını açıkladı. Lakin mevzuatta stokçuluğa yönelik çok somut bir tarif bulunmaması, mevzuat yoluyla stokçuluğun önlenmesini de zorlaştırıyor. Stokçulukla ilgili hazırlıkları sürdürülen yasal düzenlemeleri DÜNYA’ya pahalandıran ceza hukukçusu Prof. Dr. Ersan Şen, Türk Ceza Kanununun 237 ve 240’ıncı hususlarının, stokçuluk ve fahiş fiyatla satış yapılmasını önleyecek yeterlilikte olmadığını söyledi. Cürümde ve cezada yasallık unsuru mucibince, bir fiilin hata sayılabilmesi için bunun yürürlükteki ceza kanunlarında cürüm olarak tanımlanması gerektiğini belirten Şen, polisiye önlemlerle sorunun çözülemeyeceğini kaydetti.

Sorunun temeli kur hareketliliği

Cürümde ve cezada yasallık unsuru mucibince, bir fiilin hata sayılabilmesi için o an yürürlükte olan ceza kanunlarında kabahat olarak tanımlanması gerektiğinin altını çizen Şen, stokçuluk ve fahiş fiyatın önlenmesi için ceza hukuku dışında, hür piyasayı düzenleyen ticari kurallara nazaran hareket edilmesi gerektiğini tabir etti. Hür piyasa tertibinde kişinin ileride satacağı malı bir müddet bekletmesine ve çok kârla satmasına karışılamadığına değinen Ersan Şen, “Nitekim Türk Ceza Kanunu’nda yer alan kararlarda de palavra haberle fiyatların artırılıp eksiltilmesi ve kamu için gerekli olan malda acil gereksinime sebebiyet verilmesi fiilleri kabahat sayılmıştır” dedi.

Son vakitlerde iktisadi sistemde yaşanan bozulmalar üzerine kanun koyucunun, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a stokçuluğun ve çok fiyat artışlarının önlenmesi ve cezalandırılması için idari cezalar eklediğini söyleyen Şen, sorunun cezanın yokluğundan yahut azlığından kaynaklanmadığını aktardı.

Sorunun temel kaynağını, 2021 yılı Eylül ayından bu yana kur hareketliliği kaynaklı artan maliyetlerin oluşturduğunu söyleyen Ersan Şen, “Piyasa şartlarını bozan fiiller ve failleri cezalandırılmalıdır. Lakin polisiye usullerden çok, hayat pahalılığına ve alım gücünde azalmaya yol açan sonuçların sebeplerini ortadan kaldırmak gerekir” diye konuştu.

Stokçuluk hangi maddede hangi cezaya tabi?

TÜRK CEZA KANUNU FİYATLARI ETKİLEME KABAHATİ

Husus 237- (1) Emekçi fiyatlarının yahut besin yahut malların bedellerinin artıp eksilmesi sonucunu doğurabilecek bir halde ve bu amaçla palavra haber yahut havadis yayan yahut sair hileli yollara başvuran kimseye üç aydan iki yıla kadar mahpus ve isimli para cezası verilir.

MAL YAHUT HİZMET SATIMINDAN KAÇINMA HATASI

TCK Husus 240-(1) Aşikâr bir mal yahut hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir muhtaçlığın ortaya çıkmasına neden olan kişi, altı aydan iki yıla kadar mahpus cezası ile cezalandırılır.

PERAKENDE TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN

EK Madde-1

1) Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal yahut hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamaz.(10 bin-100 bin TL ceza)

2) Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından piyasada darlık yaratıcı, piyasa istikrarını ve özgür rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamaz. (200 bin-2 milyon TL ceza)